Bir ihtiyaç kredisine taksit günü gelmeden toplu para yatırdığınızda önemli soru, yatırılan tutarın ne kadarının kalan anaparayı azalttığıdır. Banka hesabına para göndermek, krediye ara ödeme talimatı vermek ve yeni planın oluşması ayrı işlemlerdir. Para hâlâ vadesiz hesapta duruyorsa yalnız transfer dekontuna bakarak gelecek taksidin düşeceğini varsayamazsınız.
Ödeme gününe kadar geçen süre
Ticaret Bakanlığının tüketici kredileri rehberi, en az bir taksit tutarındaki erken ödemenin ara ödeme olarak değerlendirildiğini açıklar. Kalan anapara üzerinden önceki taksit tarihinden ara ödeme gününe kadar işlemiş faiz ile buna bağlı yasal yükümlülükler tahsil edilir. Ödemenin kalan kısmı anaparadan iner. Bu sıralama, “10.000 TL yatırdım, borç tam 10.000 TL azalmalı” beklentisinin neden her zaman karşılanmadığını anlatır.
Tarihleri bir çizgiye yerleştirin. Soldaki işaret son taksidin ödendiği gün, ortadaki işaret ara ödeme günü, sağdaki işaret ise sıradaki taksit günüdür. Ortadaki noktayı öne veya arkaya taşımak iki ödeme arasındaki gün sayısını değiştirir. Bu yüzden farklı tarihlerde bankadan alınmış iki hesaplamanın aynı kuruş tutarını vermesi gerekmez.
Sayılarla anapara satırı
Açıklama amacıyla eski kalan anaparanın 60.000 TL, ara ödemenin 12.000 TL olduğunu varsayalım. İşlem gününe ilişkin faiz ve yasal yükümlülükler toplamı bankanın hesabında 700 TL olsun. Anaparaya giden kısım 11.300 TL olur ve kalan anapara 48.700 TL’ye iner. Buradaki 700 TL herhangi bir oran kullanılarak tahmin edilmemiştir. Örneğin sayıları yalnızca işlem belgesinde hangi satırların toplanıp çıkarıldığını göstermek için seçilmiştir.
Şimdi 48.700 TL ile eski plandaki kalan taksitlerin toplamını karşılaştırmayın. Biri anapara bakiyesidir, öteki geleceğe yayılan ödemelerin toplamıdır. Bunun yerine eski ve yeni planın aynı tür sütununu karşılaştırın. Kalan anaparanın nereden nereye geldiğini bir satıra, gelecekteki taksit tutarının ne kadar değiştiğini ikinci satıra yazın.
Yeni takvimi kullanmak
Bakanlığın anlattığı olağan uygulamada kalan taksit sayısı ve ödeme tarihleri korunur, yeni taksit tutarları hesaplanır. Tarafların mutabakatıyla farklı bir ödeme planı oluşturulmuşsa size verilen son planı esas alın. Eski planın taksit tutarını kendi bütçe tablonuza aynen taşımak, ara ödemenin sonraki aylara etkisini gizler.
Özellikle otomatik ödeme kullanılan hesaplarda iki belgeyi saklamak işe yarar. İlk belge ara ödeme tahsilatını, ikincisi sonraki taksitlerin tutarını gösterir. Bir sonraki ay beklediğiniz rakamdan farklı bir tahsilat görürseniz önce yeni planın hangi tarihten itibaren yürürlüğe girdiğine bakın. O gün hesaptan çıkan başka bir kredi ya da kart ödemesini aynı işlemin ikinci parçası sanmayın.
Eski ve yeni ödeme planını dosyalarken her taksit için iki ayrı tarihi tutmak gerekebilir. Biri vade, diğeri fiilen ödenen gündür. Ara ödemenin hangi gün hesaba işlendiğini bilmeden aradaki süreye ait kalemi yorumlamak yanıltabilir. Örneğin eski planın gelecekteki ilk taksidi yeni belgede başka tutarda görünüyorsa bunun üzerine eski miktarı bir kez daha eklemeyin. O iki satır aynı dönem için birbirinin yerini almış olabilir.
Bir miktarın ara ödeme yapmaya ayrılmasıyla bankaya yatırılıp doğru krediye uygulanması farklı aşamalardır. Bankaya soru sorarken “havale yapıldı” ifadesine kredi numarasının ayırt edici bölümünü ve yeni planın tarihini eklemek, paranın kredi hesabında hangi işlemle karşılandığını araştırmayı kolaylaştırır.
Ara ödemenin tamamlanıp tamamlanmadığını anlamanın yolu bu üç kaydın birbiriyle bağını kurmaktır. Vadesiz hesaptan krediye aktarım, anaparadaki azalma ve güncellenen ödeme takvimi aynı işlemi farklı açılardan belgeler. Eksik kaldığında bankadan hangi kaydı istediğinizi adlandırabilirsiniz.
Temsili görsel. Açık renkli yüzey üzerinde ekranı ve sayısal tuşları görünen küçük hesap makinesi. Görsel: Dimljacic · Pocket calculator.jpg · CC BY-SA 4.0.
