Bir poliçede “yüzde on muafiyet” ifadesini gördüğünüzde yapılacak ilk işlem hasar tutarını onla çarpmak veya bölmek değildir. Yüzdenin hangi tutara uygulandığını bilmek gerekir. Bir metin bunu zarar üzerinden, başka bir metin sigorta bedeli üzerinden tanımlayabilir. Ayrıca yalnız belirli bir sınırı aşan zararların değerlendirilmesiyle her hasardan belirli miktarda düşülmesi aynı hesap değildir.
Sabit tutarlı bir örnek
Aşağıdaki rakamlar yalnız hesap biçimini göstermek içindir. Bir olayda teminat kapsamına giren zararın 20.000 TL, sözleşmedeki sabit tenzili muafiyetin 2.500 TL olduğunu düşünün. Örnekte başka sınırlama veya kesinti yoksa 20.000 TL’den 2.500 TL düşülür ve geriye 17.500 TL kalır. İlk rakam bildirilen zarar değil, bu örnekte teminata girdiği kabul edilen zarardır. Olay zaten teminat dışındaysa aynı çıkarma hesabı kendi başına ödeme doğurmaz.
Şimdi aynı örneği daha küçük bir zarar için düşünün. Hesaplanacak zarar sabit muafiyetin altında kaldığında “sigortacıdan negatif alacak” gibi bir sonuç oluşmaz. Hasar başvurusunda muhasebe tablosunu yapan kişi, çıkarma sonucunun sıfırın altına düştüğünü görürse önce muafiyetin nasıl işlediğini ve o zararın ilgili teminata girip girmediğini kontrol etmelidir.
Yüzdeyi doğru satıra uygulamak
Ayrı bir varsayımsal poliçede, sabit tutar yerine aynı 20.000 TL’lik hasarın yüzde onu tenzili muafiyet olsun. İndirilecek pay 2.000 TL, geriye kalan tutar 18.000 TL’dir. Önceki örnekteki 2.500 TL’yi buna eklemedik. İki farklı hesap kuralını karşılaştırdık. Poliçede hem alt tutar hem yüzde varsa hangisinin hangi sırayla uygulanacağını sözleşme metninden öğrenmek gerekir.
Sigorta bedeli 200.000 TL olan bir belgede yüzde ikinin matrahı sigorta bedeli diye açıkça belirtilmişse hesabın başlangıcı da değişir. Bu defa iki yüzde birimi 4.000 TL yapar. Aynı yüzdeyi 20.000 TL zarar üstünden hesaplayan kişi 400 TL bulur. Aradaki fark bir yuvarlama sorunu değildir. İki kişi farklı tutarı esas almıştır.
Hangi belge neyi ispatlıyor?
Hasar dosyasındaki faturalar olayın maddi boyutunu açıklayabilir. Poliçenin özel şartları, muafiyetin hangi teminata ve hangi olay başına uygulanacağını gösterir. Bir hasarın iki ayrı parçaya zarar vermesi bunların sözleşmede iki ayrı olay sayıldığını göstermez. Şartlarda “olay başına”, “her bir hasarda” veya bir dönem toplamına ilişkin bir ifade varsa bunu bir rakam kadar dikkatle okuyun.
Hasarın birden fazla eşyayı kapsaması başka bir soruyu ortaya çıkarır. Poliçe muafiyeti her olay, her eşya veya belirli bir dönem bakımından mı uyguluyor? Varsayımsal tek olayda iki eşya zarar gördüğünde sabit muafiyeti iki kez düşmek ile bir kez düşmek farklı sonuç verir. Sözleşmede hangi birimin tarif edildiğine bakmadan yalnız eşya sayısından hareketle çarpan kullanmayın. Böyle bir belgede “olay başına” ifadesi varsa kendi notunuzda da aynen hangi işleme bağlandığını belirtin.
Ayrıca kabul edilen zarar tutarı ile faturadaki satın alma fiyatını aynı varsayarsanız muafiyeti doğru formülle bile hesaplasanız sonuca güvenemezsiniz. Hangi tutarın değerlendirmeye alındığını ve üst sınırın uygulanıp uygulanmadığını sigortacının yazılı hesap dökümünde ayrı alanlar olarak arayın.
Açıklama isterken gözünüzün takıldığı satırı olduğu gibi tanımlamak işe yarar. Hangi teminatın söz konusu olduğunu, muafiyetin sabit mi yüzdeli mi yazıldığını ve matrahı bulup bulamadığınızı söyleyin. Son hesapta hangi tutarın nereden geldiği gösterilebiliyorsa iki farklı teklifin karşılaştırması da daha anlamlı olur. Primi daha düşük olan bir teklifin hasarda size daha fazla pay bırakıp bırakmadığına ancak aynı olay ve aynı zarar varsayımıyla bakabilirsiniz.

Temsili görsel. Açık sayfalar üzerinde duran okuma gözlüğü. Görsel: Shixart1985 · Desk with notebook pens and glasses.jpg · CC BY 2.0.




