Taksit tutarı değişmeden kalırken borcun ilk ay başka, sonraki ay başka miktarda azaldığını görebilirsiniz. Ödeme planında yalnız “taksit” sütununu takip ederseniz bu fark görünmez. Bir önceki dönemin anapara bakiyesi, dönem için hesaplanan faiz ve ödemeden anaparaya ayrılan bölüm birlikte okunduğunda tablo anlaşılır. Bu okuma, faiz oranı veya kredi tercihi hakkında bir öneri gerektirmez.
Kâğıdın üstüne dört başlık yazın. Dönem başı bakiye, faiz, ödenen taksit ve dönemin sonunda kalan anapara. Basit bir örnek için ilk bakiyenin 10.000 lira, dönem oranının yüzde 2 ve taksidin 2.200 lira olduğunu varsayalım. İşleyişi görmek için vergi, ücret ve başka kalemleri dışarıda bırakıyoruz. Bunlar bir bankanın güncel şartları değildir. Örneği bir gerçek teklifin yerine kullanmak yerine eldeki planı okumaya hazırlık olarak değerlendirin.
İkinci dönemde değişen sayı
İlk dönemde 10.000 liranın yüzde 2’si 200 liradır. Ödemenin bu kısmı örnekte faize gider. Geriye kalan 2.000 lira anaparayı azaltır. Dönem sonu bakiye 8.000 liradır. İkinci dönemin başlangıcı da bu 8.000 liradır. Bu kez faiz 160 lira olur. Taksit yine 2.200 liraysa anaparaya 2.040 lira ayrılır ve bakiye 5.960 liraya iner. Ödenen tutar aynı, bakiyedeki azalma farklıdır.
Bu hesabın kendi içinde sağlamasını yapın. İki ödeme toplam 4.400 liradır. Bunun 360 lirası iki dönemin faizidir, 4.040 lirası anaparaya ayrılmıştır. Başlangıçtaki 10.000 liradan 4.040 lirayı çıkardığınızda yine 5.960 liraya ulaşırsınız. Her ay bütün taksidi anaparadan düşmek, iki ay sonunda bakiyeyi 5.600 lira gibi gösterir. Aradaki 360 lira örnek tablonun kayıp parası değildir; iki ödeme içindeki faiz bölümüdür.
Kendi planınızda satırları eşleştirmek
Gerçek bir ödeme planında faiz getirmeyen anapara ödemesini, faiz tutarını ve varsa vergi ve diğer kalemleri aynı satırda arayın. Bazı belgelerde kısa sütun başlıklarının açıklaması tablonun altında bulunur. Taksidin toplamıyla faiz ve anapara toplamı eşleşmiyorsa aradaki tutarı kendiliğinden hata diye adlandırmak yerine başka sütun olup olmadığını inceleyin. Geçerli sözleşmenin oranı, ödeme tarihleri ve hesaplama yöntemi örnekte varsayılanlardan farklı olabilir.
Bir kredi hesaplama ekranında gördüğünüz planla bankanın imza sırasında verdiği tarihli belgeyi de ayırt edin. Ekrana girilen tutar önceki bir denemeden kalmışsa aynı oranı görseniz dahi tablo aynı krediyi anlatmayacaktır. Önce vade sayısı, kullandırım tutarı ve ilk ödeme tarihini eşleştirin. Sonradan yapılan ara ödeme, taksit günü değişikliği veya başka bir düzenleme varsa en son düzenlenen plana bakmak gerekir.
Örnek tablonun sonuna “bir sonraki dönemin başlangıcı” diye boş bir hücre koyabilirsiniz. Dönem sonu bakiyeyi oraya taşıyarak hesabı ters yönden sınayın. İkinci taksitte anapara payı 2.040 lira ise 5.960 liralık sona bu tutarı eklediğinizde yeniden 8.000 liraya ulaşırsınız. Faizi de aynı anda yeniden anaparaya eklemeye çalışırsanız bir önceki döneme dönemediğinizi görürsünüz. Bu ters kontrol özellikle elektronik tabloda bir sütunun kayması veya yanlış işaretle işlem yapılması hâlinde hatayı yakalar. Bir satırdaki yuvarlama farkı içinse bankanın kullandığı basamak sayısına ve resmî plana dönmek gerekir.
Bir satırı açıklayabilmenin en pratik yolu onu takip eden satıra geçmektir. “Bu faiz hangi bakiyeye göre hesaplanmış, ödeme sonrası hangi bakiye bir sonraki döneme taşınmış?” sorularını yanıtlayabiliyorsanız taksit tablosunun mantığını izlemişsinizdir. Açıklanmayan bir kalem kalırsa bankadan bütün planı yeniden anlatmasını istemek yerine ilgili dönem ile sütun adını göstererek soru sorabilirsiniz.

Temsili görsel. Açık renkli yüzey üzerinde ekranı ve sayısal tuşları görünen küçük hesap makinesi. Görsel: Dimljacic · Pocket calculator.jpg · CC BY-SA 4.0.




